Wiersze

Kornhauser Julian (1946-), poeta, eseista, prozaik, tłumacz poezji serbskiej i chorwackiej. Współtwórca grupy literackiej Teraz, przedstawiciel pokolenia Nowej Fali. Ogłosił m.in. zbiory wierszy Nastanie święto i dla leniuchów (1972), W fabrykach udajemy smutnych rewolucjonistów (1973), Zabójstwo (1973), Stan wyjątkowy (1978), Zjadacze kartofli (1978), Zasadnicze trudności (1979), Każdego następnego dnia (1980), Hurrraaa! (1981), Za nas, z nami (1985), Inny porządek (1985); wiersze dla dzieci: Tyle rzeczy niezwykłych (1980); powieści: Kilka chwil (1975), Stręczyciel idei (1980); rozprawy krytycznoliterackie Świat nie przedstawiony (1974) - wspólnie z A. Zagajewskim, Od mitu do konkretu. Szkice o modernizmie i awangardzie w poezji chorwackiej (1978), Sygnalizm (1981), Wspólny język (1983), Światło wewnętrzne (1984). Kornhauser jest laureatem nagród, m.in. Fundacji im. Kościelskich, Nagrody im. Andrzeja Bursy i Europejskiej Nagrody Poetyckiej za rok 1989.

Hasło opracowano na podstawie

Tags: Dla Dzieci, Inny, Jest, Julian Kornhauser, Nami, Od, Rok, Stan, Teraz

Konopnicka Maria, z Wasiłowskich (1842-1910), polska poetka, prozaik, krytyk, publicystka. Uczyła się krótko na pensji sióstr sakramentek w Warszawie, przez całe życie dokształcała się we własnym zakresie. Wychowywała 6 dzieci, utrzymując się z dochodów niewielkiego dzierżawionego folwarku. W latach 1877-1890 mieszkała w Warszawie. od 1884 do 1886 redagowała pismo dla kobiet Świt.

Od 1890 przebywała w kilku krajach Europy Zachodniej, współpracując z prasą krajową, zrzeszeniami polskimi na obczyźnie, Macierzą Szkolną, komitetami pomocy dla wywłaszczonej ludności Górnego Śląska i Wielkopolski, a także współorganizowała międzynarodowy protest przeciwko prześladowaniu dzieci polskich we Wrześni (1901-1902). 1903 otrzymała w darze zakupiony ze składek społeczeństwa dworek w Żarnowcu. 1905-1907 przebywała w Warszawie, organizowała pomoc dla uwięzionych przez władze carskie i ich rodzin.

Debiutowała jako poetka w prasie 1870. Już w pierwszym okresie jej twórczość nabrała dużego znaczenia literackiego i społecznego, np. trzy serie Poezji (1881, 1883, 1887), gdzie znalazły się Obrazki, pełne pochwały wolności i sprzeciwu wobec zła, jak wiersz W piwnicznej izbie. Także poemat filozoficzny Imagina (we fragmentach od 1886, całość 1913), w którym niezadowolenie ze stosunków społecznych prowadzi do buntu.

Już w tym okresie nawiązywała do poezji ludowej, a także do romantyzmu i tradycji biblijnej oraz symbolizmu i parnasizmu, np. w Z mojej Biblii (seria IV Poezji, 1896), w zbiorach Linie i dźwięki (1897), Italia (1901), Nowe pieśni (1905), Głosy ciszy (1906). Również liczne wiersze dydaktyczne, jak Śpiewnik historyczny (1904), Ludziom i chwilom (1905). Epickie poematy Przez głębinę (1907) i Pan Balcer w Brazylii (1910).

Zmarła 8 X 1910 we Lwowie i tam została pochowana na Cmentarzu Łyczakowskim.

Zbiory opowiadań realistyczno-psychologicznych Cztery nowele (1888), Moi znajomi (1890), Na drodze (1893), Ludzie i rzeczy (1898), Na normandzkim brzegu (1904). Szkice reportażowe Za kratą (1886), Obrazki więzienne (1887-1888). Popularne do dziś utwory dla dzieci: O krasnoludkach i sierotce Marysi (1896), O Janku Wędrowniczku (1893), Na jagody (1903).

Krytyka i eseistyka literacka, w wyborze w tomach: Portrety piórem (1898), Mickiewicz, jego życie i duch (1899), Trzy studia (1902), Szkice (1905). Także m.in.: Poezje (tom 1-8 i tom 10, 1916, 1925), Pisma wybrane (tom 1-7, 1951-1952), Nowele (tom 1-3, 1962), Publicystyka literacka i społeczna (1968).

Tags: Balcer, Dworek, Jak, Jako, Jej, Maria Konopnicka, Nowe, Np, Od, Protest, Tym, W Piwnicznej Izbie, Znajomi

Żeleński Tadeusz, pseudonim Boy (1874-1941), syn W. Żeleńskiego, krytyk literacki i teatralny, publicysta, satyryk, tłumacz. 1892-1900 studiował na UJ medycynę. 1901-1906 pracował jako lekarz, specjalizując się w pediatrii. Od 1906 współautor programów kabaretu Zielony Balonik. 1915 powołany do armii austriackiej.

Do zakończenia I wojny światowej był lekarzem kolejowym. 1922 zamieszkał w Warszawie. 1914 odznaczony przez Akademię Francuską, 1922 Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej za liczne i znakomite przekłady (przełożył ponad 100 tomów klasyki literatury francuskiej). 1933 członek Polskiej Akademii Literatury. Po wybuchu II wojny światowej we Lwowie, gdzie został kierownikiem katedry historii literatury francuskiej na tamtejszym uniwersytecie. Zamordowany po zajęciu Lwowa przez Niemców.

Ogromną popularność zyskały jego utwory satyryczno-kabaretowe, zebrane 1908-1917 w 11 publikacjach książkowych. Największy rozgłos zyskały Słówka (1913). Eseje literackie, m.in.: Studia i szkice z literatury francuskiej (1920), Mózg i płeć (tom 1-3, 1926-1928). Monografie: Molier (1924) i Balzac (1934), Marysieńka Sobieska (1937).

Ceniony krytyk teatralny, opublikował cykl felietonów Flirt z Melpomeną (tom 1-10, 1920-1932), następnie 7 dalszych tomów (1933-1939). Znany publicysta, przeciwnik klerykalizmu i ciemnoty, występował jako zwolennik liberalnej demokracji, np. w zbiorach: Brewerie (1926), Dziewice konsystorskie (1929), Marzenie i pysk (1930), Piekło kobiet (1930), Nasi okupanci (1932). W głośnych zbiorach: Ludzie żywi (1929), Brązownicy (1930) i Obrachunki fredrowskie (1934).

Postulował uprawianie historii literatury bez przemilczeń i mitologizacji. Wspomnienia Znaszli ten kraj?… (1931). Pośmiertnie wydano: Szkice o literaturze francuskiej (tom 1-2, 1956), Pisma (tom 1-28, 1956-1975), Listy (1972), wybory publicystyki i szkiców: Reflektorem w mrok (1978), O literaturze niemoralnej (1990).

Tags: 1914, 1941, Balzac, Jego, Lekarz, Molier, Np, Od, Pseudonim, Za

Czycz Stanisław (1929-1996), polski poeta, prozaik. Debiutował równolegle z M. Białoszewskim i Z. Herbertem. Opublikował zbiory wierszy: Tła (1957), Berenais (1960); tomy opowiadań: Ajol (1967), Nim zajdzie księżyc (1968), Nie wiem co ci powiedzieć (1983);, powieści: Pawana (1977), Nie wierz nikomu (1987). W 1979 ukazał się Wybór wierszy.

Tags: Ajol, Tomy

Przerwa-Tetmajer Kazimierz (1865-1940), brat przyrodni W. Tetmajera, polski poeta, prozaik, dramaturg. Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego i w Heidelbergu. W okresie I wojny światowej związany z legionami J. Piłsudskiego, organizator Komitetu Obrony Spisza, Orawy i Podhala, redaktor pisma Praca Narodowa. Po wojnie osiadł w Warszawie. 1921 prezes Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy.

Uważany za jednego z najwybitniejszych twórców Młodej Polski. Rozgłos i uznanie przyniósł mu cykl zbiorów poetyckich: Poezje (1891), Poezje. Seria II (1894), Poezje. III (1898), Poezje. IV (1900), Poezje. V (1905), Poezje. VI (1910), Poezje. VII (1912), Poezje. Seria ósma (1924). W mistrzowskiej formie wyrażał pesymistyczne nastroje swego pokolenia (tzw. schyłkowców), nawiązując m.in. do filozofii A. Schopenhauera i F. Nietzschego.

Jako prozaik odniósł sukces opowiadaniem Ksiądz Piotr (1895), nowelami zebranymi w tomie Na Skalnym Podhalu (1903-1910), Legendą Tatr (1912). Mniej udana była powieść historyczna z czasów napoleońskich Koniec epopei (tom 1-3, 1913-1917), a także powieści współczesne z życia artystów, np. Anioł śmierci (1898) i dramaty. Wybór nowel (1906), Poezje. Wydanie zbiorowe (tom 1-4, 1923-1924), Poezje wybrane w serii Biblioteki Narodowej (1968), Poezje (1979).

Tags: 1865, 1940, Biblioteki, Brat, Dramaturg, Jako, Koniec, Mu, Nowel, Np, Organizator, Piotr, Pisma, Poeta, Serii, Sukces, Tzw, Uniwersytetu, Za